બંને હોસ્પિટલમાં ઇમરજન્સી અને દાખલ થવાની સુવિધા 24×7વેસુ +91 95128 40052પાંડેસરા +91 74349 43000
Englishहिन्दीગુજરાતી
જનરલ અને લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી

આંતરડામાં અવરોધ (ઇન્ટેસ્ટાઇનલ ઑબ્સ્ટ્રક્શન)

તેને આંતરડાં બંધ થઈ જવાં પણ કહે છે.

ટૂંકમાં

આંતરડામાં અવરોધમાં કંઈક નાના કે મોટા આંતરડાને બંધ કરી દે છે, જેથી ખોરાક, પ્રવાહી અને ગૅસ પસાર થઈ શકતાં નથી.

તેનાથી પેટમાં મોજાંની જેમ આવતો-જતો, મરડાટ જેવો દુખાવો, ઊલટી, ફૂલેલું પેટ, અને ગૅસ કે મળ ન નીકળવો થાય છે.

આ ઇમરજન્સી છે અને તેની સારવાર હોસ્પિટલમાં જરૂરી છે. કેટલાક અવરોધ નસમાં બાટલા (ડ્રિપ) અને હોજરીમાંથી પ્રવાહી કાઢતી નળીથી ખૂલી જાય છે; બીજાઓમાં ઓપરેશનની જરૂર પડે છે.

AIથી બનાવેલું ચિત્ર, ડૉ. નિતિન મિત્તલે તપાસેલું. મોટું જોવા ટૅપ કરો.

આ શું છે

અવરોધની ઉપરનું આંતરડું પ્રવાહી અને ગૅસથી ભરાઈને ખેંચાય છે, અને ઊલટીથી શરીરનું પ્રવાહી ઓછું થાય છે. જો ફસાયેલા ભાગનો લોહીનો પુરવઠો બંધ થઈ જાય, તો તે ભાગ થોડા કલાકોમાં સડી (મરી) જઈને ફાટી શકે છે. તેને સ્ટ્રેંગ્યુલેશન કહે છે.

લક્ષણો

  • મોજાંની જેમ આવતો-જતો, મરડાટ જેવો દુખાવો, ડૂંટીની આસપાસ કે આખા પેટમાં
  • ઊલટી, જે લીલી કે બદામી અને દુર્ગંધવાળી થઈ શકે
  • ફૂલેલું, તંગ પેટ
  • ગૅસ કે મળ ન નીકળવો
  • પેટમાંથી મોટેથી ગડગડાટના અવાજ

સતત, તીવ્ર દુખાવો, તાવ, કે પેટ દબાવતાં ખૂબ દુખવું સૂચવે છે કે લોહીનો પુરવઠો જોખમમાં છે.

તરત મદદ લો, જો

  • પેટ કઠણ કે ફૂલેલું હોય, અથવા ગૅસ (વાછૂટ) કે મળ બિલકુલ ન નીકળતો હોય
  • વારંવાર ઊલટી થતી હોય
  • દુખાવો સતત અને તીવ્ર થઈ ગયો હોય, કે તમને તાવ હોય
  • સારણગાંઠ (હર્નિયા) દુખાવાવાળી કે કઠણ થઈ ગઈ હોય કે અંદર ધકેલી ન શકાય, અને તમને ઊલટી થતી હોય

ઇમરજન્સીમાં સુહાની હોસ્પિટલની કોઈ પણ શાખામાં આવો — બંને 24×7 ખુલ્લી છે — અથવા સૌથી નજીકના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ.

હમણાં શું કરવું

સુહાની હોસ્પિટલની બંને શાખાઓ, વેસુ અને પાંડેસરા, માં ચોવીસે કલાક ઇમરજન્સી સર્જરી ઉપલબ્ધ છે.

  • અત્યારે જ હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ. સવાર સુધી કે અપૉઇન્ટમેન્ટ માટે રાહ ન જુઓ
  • કંઈ ખાશો-પીશો નહીં, કારણ કે ઓપરેશનની જરૂર પડી શકે
  • જુલાબ ન લો, અને ઘરે એનિમા ન આપો
  • આવું ન કરો: દુખાવાની દવા લઈને ઘરે રાહ જોવી

ઇમરજન્સીમાં સીધા હોસ્પિટલ આવો. બંને સુહાની હોસ્પિટલમાં ઇમરજન્સી અને દાખલ 24×7 ખુલ્લાં રહે છે. એમ્બ્યુલન્સ સેવા ઉપલબ્ધ છે.

આ કેમ થાય છે

  • અગાઉના ઓપરેશન પછી પેટની અંદર ડાઘવાળી પેશીના પટ્ટા (ઍડહિઝન / ચોંટણ), જે નાના આંતરડામાં અવરોધનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે
  • સારણગાંઠ (હર્નિયા) જેમાં આંતરડાનો ગાળો ફસાઈ ગયો હોય
  • મોટા આંતરડાની ગાંઠ
  • આંતરડું વળ ખાઈ જવું (વૉલ્વ્યુલસ)
  • સોજા પછી આંતરડું સાંકડું થવું, જેમ કે આંતરડાનો ટીબી કે ક્રોહન્સ ડિસીઝ
  • મોટી ઉંમરના કે પથારીવશ લોકોમાં મળાશય (રેક્ટમ)માં ભરાઈ ગયેલો કઠણ મળ
  • નાનાં બાળકોમાં, આંતરડાનો એક ભાગ તેના પછીના ભાગમાં સરકી જવો

ક્યારેક અવરોધ વગર જ આંતરડું હલનચલન બંધ કરી દે છે, જેમ કે ઓપરેશન પછી, ગંભીર ચેપમાં, કે પોટૅશિયમ ઓછું હોય ત્યારે. તેની સારવાર ઓપરેશન વગર થાય છે.

તપાસ કેવી રીતે થાય છે

સર્જન પેટની તપાસ કરે છે અને સારણગાંઠ અને જૂના ઓપરેશનના ડાઘ શોધે છે. પેટના એક્સ-રેમાં ખેંચાયેલા આંતરડાના ગાળા દેખાય છે. સીટી સ્કેનમાં અવરોધની જગ્યા અને કારણ, અને લોહીનો પુરવઠો જોખમમાં છે કે નહીં, તે દેખાય છે. લોહીની તપાસમાં ક્ષાર અને કિડની તપાસવામાં આવે છે.

જે સ્કેન અને તપાસ હોસ્પિટલમાં થતી નથી, તેની વ્યવસ્થા હોસ્પિટલ નજીકનાં સેન્ટરોમાં કરે છે.

ઓપરેશન વિના સારવાર

કારણ ગમે તે હોય, સારવાર તરત શરૂ થાય છે:

  • મોઢેથી કંઈ નહીં
  • બાટલા (ડ્રિપ) દ્વારા પ્રવાહી અને ક્ષાર
  • હોજરી ખાલી કરવા નાકમાંથી હોજરીમાં નાખેલી નળી, જેનાથી ઊલટી અને પેટનો ફુલાવો ઓછો થાય છે
  • પેશાબ માપવા પેશાબની નળી (કેથેટર), અને દુખાવામાં રાહત

ચોંટણ (ઍડહિઝન)થી થયેલો અવરોધ ઘણી વાર આ સારવારથી એક-બે દિવસમાં, નજીકની દેખરેખ હેઠળ, ખૂલી જાય છે. આ સમય દરમિયાન સર્જન વારંવાર તમારી તપાસ કરે છે.

સુહાની હોસ્પિટલમાં સારવાર

ઓપરેશનની જરૂર ત્યારે પડે છે જ્યારે:

  • લોહીનો પુરવઠો જોખમમાં હોવાનાં ચિહ્નો હોય
  • અવરોધ પૂરેપૂરો હોય, કે ફસાયેલી સારણગાંઠ (હર્નિયા), વળ ખાધેલું આંતરડું કે ગાંઠને કારણે હોય
  • નસમાં બાટલા (ડ્રિપ) અને નાકમાંથી હોજરીમાં નાખેલી નળીની સારવારથી અવરોધ ન ખૂલે

ઓપરેશન કારણ પર આધાર રાખે છે: ચોંટણ (ઍડહિઝન)ના પટ્ટા કાપવામાં આવે છે, સારણગાંઠ છોડાવીને રિપેર કરવામાં આવે છે, વળ ખાધેલો ગાળો સીધો કરવામાં આવે છે, અને સડી ગયેલો ભાગ, કે ગાંઠ (ટ્યુમર) ધરાવતો ભાગ, કાઢીને છેડા જોડવામાં આવે છે. ક્યારેક આંતરડું સલામત રીતે રુઝાય તે માટે, થોડા મહિના સુધી તેને સ્ટોમા તરીકે ચામડીની બહાર લાવવામાં આવે છે.

ઓપરેશન લેપ્રોસ્કોપિક (દૂરબીનથી) કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી કરવામાં આવે છે. આંતરડું ખૂબ ફૂલેલું હોય ત્યારે ઘણી વાર ખુલ્લું ઓપરેશન વધુ સલામત રસ્તો હોય છે.

આંતરડામાં અવરોધવાળાં બાળકોની પણ સારવાર કરવામાં આવે છે. સુહાની હોસ્પિટલમાં બાળકોનું ધ્યાન રાખતા એનેસ્થેટિસ્ટ ઉપલબ્ધ છે.

જોખમો અને આડઅસરો

દરેક ઓપરેશનમાં જોખમ હોય છે, અને તમે સંમતિ આપો તે પહેલાં તમારા સર્જન તે સમજાવશે.

આંતરડામાં અવરોધના ઓપરેશન પછી થઈ શકતાં જોખમોમાં આ છે:

  • ઘામાં, કે પેટની અંદર ચેપ
  • આંતરડું જોડ્યું હોય ત્યાંથી લીક થવું
  • આંતરડાં ધીમે ધીમે ફરી કામ કરતાં થવાં
  • છાતીમાં ચેપ, અને પગની નસોમાં લોહીના ગઠ્ઠા
  • નવાં ચોંટણ (ઍડહિઝન), અને પછીનાં વર્ષોમાં ફરી અવરોધ

રિકવરી

આંતરડું ફરી કામ કરતું થાય પછી ધીમે ધીમે ખોરાક શરૂ કરવામાં આવે છે: પહેલાં પાણીના ઘૂંટડા, પછી પ્રવાહી, પછી નરમ ખોરાક. આંતરડાના મોટા ઓપરેશન, કે ખુલ્લા ઓપરેશન પછી, સામાન્ય રીતે પાંચથી સાત દિવસ હોસ્પિટલમાં રહેવું પડે છે. કેટલું રહેવું પડે તે કારણ પર પણ આધાર રાખે છે.

ઘરે ગયા પછી, જો દુખાવો, ઊલટી કે ફુલાવો પાછો આવે, કે ગૅસ અને મળ નીકળવાનું બંધ થાય, તો તરત પાછા આવો.

ચિત્રો

દર્દીઓના સામાન્ય પ્રશ્નો

શું ઓપરેશન વગર આંતરડાનો અવરોધ ખૂલી શકે?

હા, ચોંટણ (ઍડહિઝન)થી અવરોધ થયો હોય તેવા ઘણા દર્દીઓમાં. આ ફક્ત હોસ્પિટલમાં, નસમાં બાટલા (ડ્રિપ), નાકથી હોજરીમાં નળી અને વારંવારની તપાસ સાથે અજમાવવામાં આવે છે, અને તે પણ ફક્ત ત્યારે જ, જ્યારે લોહીના પુરવઠાને જોખમનું કોઈ ચિહ્ન ન હોય.

શું તે કબજિયાત જેવું જ છે?

ના. કબજિયાતમાં ગૅસ નીકળતો રહે છે અને વારંવાર ઊલટી થતી નથી. અવરોધમાં પેટ ફૂલે છે, દુખાવો મોજાંની જેમ આવે-જાય છે, પછી ઊલટી થાય છે, અને ગૅસ કે મળ બંનેમાંથી કંઈ નીકળતું નથી.

મારું વર્ષો પહેલાં ઓપરેશન થયું હતું. શું તેનાથી હવે અવરોધ થઈ શકે?

હા. અગાઉના ઓપરેશનનાં ચોંટણ (ઍડહિઝન)થી મહિનાઓ કે ઘણાં વર્ષો પછી અવરોધ થઈ શકે છે. અગાઉના દરેક ઓપરેશન વિશે ડૉક્ટરને જણાવો.

શું હું તેના માટે જુલાબ કે એનિમા લઈ શકું?

ના. આંતરડામાં સાચો અવરોધ હોય ત્યારે તેનાથી નુકસાન થઈ શકે છે. હોસ્પિટલ જાઓ.

શું મારે સ્ટોમાની જરૂર પડશે?

મોટા ભાગના દર્દીઓને નહીં. જ્યારે આંતરડું તરત જોડવું સલામત ન હોય, ત્યારે સ્ટોમા બનાવવામાં આવે છે. તે ઘણી વાર કામચલાઉ હોય છે, અને થોડા મહિના પછી બીજા ઓપરેશનથી બંધ કરવામાં આવે છે.

શું અવરોધ ફરી થઈ શકે?

થઈ શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે તે ચોંટણ (ઍડહિઝન)ને કારણે થયો હોય. એ જ લક્ષણો પાછાં આવે તો વહેલા હોસ્પિટલ આવો.

સારવારનો ખર્ચ કેટલો થશે?

ખર્ચ દર્દી, બીમારી, ઓપરેશનના પ્રકાર, રૂમ અને દાખલ રહેવાના દિવસો પર આધાર રાખે છે. ડૉક્ટર તમને તપાસે પછી સુહાની હોસ્પિટલ ખર્ચનો અંદાજ આપે છે.

આ પેજ સામાન્ય માહિતી માટે છે અને ડૉક્ટરની સલાહનો વિકલ્પ નથી. તમને તપાસ્યા પછી તમારા સર્જન જણાવશે કે તમારા માટે શું યોગ્ય છે.

AI ની મદદથી અનુવાદિત. અંગ્રેજી પેજ જ મૂળ આધાર છે. English

કૉલ કરોવૉટ્સઍપમૅપ પર રસ્તો