ચામડીનો ફોલ્લો અને ગૂમડાં
તેને ગૂમડું પણ કહે છે.
ટૂંકમાં
ગૂમડું એ વાળના મૂળનું ઇન્ફેક્શન છે. ફોલ્લો એ ચામડી નીચે પરુનો મોટો ભરાવો છે. બંને લાલ, ગરમ, સોજાવાળા અને દુખાવાવાળા હોય છે.
નાનાં ગૂમડાંમાં ઘણી વાર જાતે મોં (પરુનું ટોપકું) થાય છે અને પરુ જાતે નીકળી જાય છે. ફોલ્લામાંથી પરુ ડૉક્ટરે કાઢવું પડે છે; ફક્ત એન્ટિબાયોટિકથી પરુ સાફ થતું નથી.
ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોએ કોઈ પણ ફોલ્લો વહેલો ડૉક્ટરને બતાવવો જોઈએ.
લક્ષણો
- લાલ, ગરમ, દુખાવાવાળો સોજો
- પરુ ભરાય તેમ વચ્ચેનો ભાગ નરમ થવો કે પીળું ટોપકું દેખાવું
- સણકા મારતો દુખાવો, જે રાત્રે વધે
- મોટા ફોલ્લામાં તાવ
- ફૂટી ગયો હોય, તો પરુ નીકળવું
તરત મદદ લો, જો
- આસપાસનો લાલ ભાગ ફેલાતો હોય, કે તેમાંથી લાલ લીટીઓ આગળ વધતી હોય
- તાવ કે ઠંડી લાગીને ધ્રુજારી આવે
- ફોલ્લો ચહેરા, કરોડરજ્જુ (પીઠની વચ્ચે), હાથ કે સ્તન પર હોય, કે મળદ્વાર કે ગુપ્તાંગ પાસે હોય
- તમને ડાયાબિટીસ હોય, કે તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય
- સોજો મોટો હોય, કે ઝડપથી વધતો હોય
ઇમરજન્સીમાં સુહાની હોસ્પિટલની કોઈ પણ શાખામાં આવો — બંને 24×7 ખુલ્લી છે — અથવા સૌથી નજીકના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ.
આ કેમ થાય છે
જંતુ વાળના મૂળ, નાના કાપા, જીવજંતુના ડંખ કે ઇન્જેક્શનની જગ્યામાંથી અંદર જાય છે. ડાયાબિટીસ, પરસેવો અને ટાઇટ કપડાં, દાઢી કરતાં પડેલા કાપા, અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય ત્યારે ફોલ્લા થવાની શક્યતા વધે છે.
વારંવાર ગૂમડાં થતાં હોય, તો લોહીમાં સુગર તપાસાવવી જરૂરી છે.
ઓપરેશન વિના સારવાર
નાના ગૂમડાની સારવાર ઘરે થઈ શકે છે:
- હૂંફાળા પાણીમાં પલાળેલું ચોખ્ખું કપડું તેના પર થોડી મિનિટ રાખો, દિવસમાં ઘણી વાર
- તે જગ્યા સાફ રાખો, અને પરુ નીકળવા માંડે પછી તેને ઢાંકીને રાખો
- તેને અડ્યા પછી હાથ ધુઓ, અને ટુવાલ કોઈ સાથે વહેંચશો નહીં
- તેને દબાવશો નહીં કે તેમાં સોય મારશો નહીં
થોડા દિવસમાં તે મટવા ન માંડે, તો ડૉક્ટરને બતાવો.
સુહાની હોસ્પિટલમાં સારવાર
ફોલ્લામાંથી પરુ કાઢવામાં આવે છે (ઇન્સિઝન એન્ડ ડ્રેનેજ). જગ્યા સુન્ન કરીને કે બેભાન કરીને કાપો મૂકવામાં આવે છે, પરુ બહાર કાઢવામાં આવે છે અને પોલાણ સાફ કરવામાં આવે છે. ઘા ખુલ્લો રાખવામાં આવે છે, કે તેમાં હળવેથી પટ્ટી ભરવામાં આવે છે, જેથી તે અંદરથી રુઝાય.
કેટલાક દર્દીઓમાં સાથે એન્ટિબાયોટિક આપવામાં આવે છે. તેનાથી પરુ કાઢવાની જરૂર દૂર થતી નથી.
રિકવરી
પરુ કાઢ્યા પછી દુખાવો જલદી ઓછો થાય છે. ઘા ભરાઈ ન જાય ત્યાં સુધી ડ્રેસિંગ કરવામાં આવે છે. તે થોડાં અઠવાડિયાંમાં રુઝાય છે.
તમને ડાયાબિટીસ હોય, તો લોહીમાં સુગર કાબૂમાં રાખો.
ફરી ન થાય તે માટે
- રોજ ચામડી ધુઓ, અને વારંવાર હાથ ધુઓ
- નાના કાપા સાફ કરીને ઢાંકી દો
- ટુવાલ, રેઝર કે કપડાં કોઈ સાથે વહેંચશો નહીં
- ડાયાબિટીસ કાબૂમાં રાખો
- ગરમીમાં ઢીલાં સુતરાઉ કપડાં પહેરો
દર્દીઓના સામાન્ય પ્રશ્નો
શું ગૂમડું જાતે મટી શકે?
નાના ગૂમડામાં ઘણી વાર થોડા દિવસમાં મોં થાય છે અને પરુ નીકળી જાય છે. મોટા, ઊંડા ફોલ્લામાં એવું થતું નથી, અને તેમાંથી પરુ કાઢવું પડે છે.
શું મારે એન્ટિબાયોટિક લેવી પડશે?
હંમેશાં નહીં. પરુ કાઢી નાખેલો ફોલ્લો ઘણી વાર તેના વગર પણ રુઝાય છે. ફેલાતી લાલાશ, તાવ, ડાયાબિટીસ અને અમુક જગ્યાએ થયેલા ફોલ્લા માટે તેની સલાહ આપવામાં આવે છે.
મને વારંવાર ગૂમડાં કેમ થાય છે?
સામાન્ય કારણો છે: પકડાયો ન હોય કે કાબૂમાં ન હોય તેવો ડાયાબિટીસ, ચામડી પર કે નાકમાં રહેતાં બૅક્ટેરિયા (જંતુ), પરસેવો અને ઘસારો. તપાસ માટે ડૉક્ટરને બતાવો.
શું પરુ કાઢતી વખતે દુખાવો થાય છે?
તે જગ્યા સુન્ન કરીને કે બેભાન કરીને કરવામાં આવે છે. પછી સણકા મારતો દુખાવો ઓછો થાય છે, કારણ કે પરુનું દબાણ નીકળી જાય છે.
શું હું જાતે તેને ફોડી શકું?
ના. દબાવવાથી કે સોય મારવાથી ઇન્ફેક્શન વધુ ઊંડે જઈ શકે છે અને ફેલાઈ શકે છે.
સારવારનો ખર્ચ કેટલો થશે?
ખર્ચ દર્દી, બીમારી, ઓપરેશનના પ્રકાર, રૂમ અને દાખલ રહેવાના દિવસો પર આધાર રાખે છે. ડૉક્ટર તમને તપાસે પછી સુહાની હોસ્પિટલ ખર્ચનો અંદાજ આપે છે.
આ પેજ સામાન્ય માહિતી માટે છે અને ડૉક્ટરની સલાહનો વિકલ્પ નથી. તમને તપાસ્યા પછી તમારા સર્જન જણાવશે કે તમારા માટે શું યોગ્ય છે.
AI ની મદદથી અનુવાદિત. અંગ્રેજી પેજ જ મૂળ આધાર છે. English
